Ja iedereen kan meetekenen aan de Botanische Biografie. Of je nu veel of weinig ervaring hebt met tekenen,  je bent welkom! En dat komt omdat we gearchiveerd botanisch erfgoed in beeld brengen, de tekeningen zijn in het verleden gemaakt , wij brengen ze opnieuw tot leven door ze samen te brengen in een monumentale pentekening. Stuur een mail naar vanweertmarian@gmail.com om mee te doen.

Een pentekening is een tekening die met pen en inkt wordt gemaakt, traditioneel met een ganzenveer, rietpen een metalen kroontjespen. 

De lijnen zijn scherp, waardoor de kunstenaar met grote concentratie en beheersing moet werken.

Pentekeningen zijn geliefd om hun heldere lijnvoering en het spel van contrast tussen licht en donker.

Anders dan bij schilderijen of aquarellen ontstaat het beeld niet uit kleurvlakken, maar uit lijnen, arceringen, stippels en structuren.

De pentekening is een techniek die ontstond in de late middeleeuwen en veel werd gebruikt in de renaissance (15e–16e eeuw). 

Het spel van dunne en dikke lijnen, van licht en schaduw door arcering en stippen, maakt het mogelijk om met één eenvoudige techniek complexe verhalen te verbeelden – overzichtelijk, toegankelijk en met een eigen, herkenbare esthetiek.

In de pentekening van de Botanische Biografie verbinden we het botanisch erfgoed van de provincie met lijnen: planten, plekken en verhalen vloeien daarbij in elkaar over. 

Door samen met inwoners te tekenen, ontstaat niet alleen een beeld, maar ook een verbinding tussen mensen, erfgoed, natuur en de provincie waarin zij wonen.

De originele pentekening blijft zwart-wit. Dat maakt het beeld sterk en verwijst naar het verleden.
De biografie wordt echter gedigitaliseerd, waardoor er – digitaal of in afdruk – wel met kleur kan worden gespeeld.

Ja. De biografie van Utrecht en de daarop volgende elf biografieën worden gedigitaliseerd. Ze worden, met achterliggende informatie, verwerkt in de website.

Dit idee is geïnspireerd op het digitale panorama van Panorama Mesdag.

Een belangrijk deel van de Nederlandse welvaart in de zeventiende eeuw was te danken aan planten en plantaardige producten. Specerijen, suiker, koffie, thee, cacao, tabak en katoen waren wereldwijd zeer gewild. Omdat deze gewassen niet in Europa groeiden, leverde de handel erin grote winsten op.

De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) richtte zich op Azië en verhandelde onder meer peper, kruidnagel en nootmuskaat. De Compagnie bouwde handelsnetwerken en forten, en dwong op verschillende plekken een monopolie af. De opbrengsten maakten Amsterdam tot een belangrijk wereldhandelscentrum en droegen bij aan de bloei van kunst, wetenschap en stedelijke ontwikkeling.

De West-Indische Compagnie (WIC) was actief in West-Afrika en het Caribisch gebied. Zij handelde in producten als suiker, tabak en koffie, afkomstig van plantages die draaiden op de arbeid van tot slaaf gemaakte mensen. Ook speelde de WIC een rol in de trans-Atlantische slavenhandel, die de plantage-economie mogelijk maakte.

De handel in plantproducten bracht Nederland grote economische voorspoed, maar ging gepaard met koloniale overheersing, dwang en uitbuiting. Die dubbele erfenis maakt dit hoofdstuk uit de geschiedenis tot een belangrijk onderwerp van reflectie.

De Botanische Biografie van Nederland richt zich op de Gouden Eeuw (circa 1600–1800), de tijd van de VOC en de WIC. In deze eeuwen groeide Nederland uit tot een wereldmacht in handel en scheepvaart. De VOC wordt vaak beschouwd als het eerste aandelenbedrijf ter wereld en maakte de Republiek tot een van de rijkste landen van die tijd.

Die welvaart had echter twee gezichten. De handel in specerijen, suiker, koffie en andere plantproducten bracht economische voorspoed, maar ging gepaard met koloniale overheersing, dwangarbeid en slavernij. Tegenwoordig is er gelukkig steeds meer aandacht voor die zwarte kant van de geschiedenis.

Tegelijkertijd ontstond in deze periode ook een ‘groene kant’: planten die met de VOC-schepen meekwamen, vonden hun weg naar Europa. Ze werden bestudeerd in hortussen, geteeld op buitenplaatsen en uiteindelijk onderdeel van onze tuinen, parken en zelfs begraafplaatsen. Ook lokale plantenkennis en botanische kunst bloeiden op in deze tijd.

De Botanische Biografie maakt zichtbaar hoe de geschiedenis van planten verweven is met de koloniale geschiedenis – en hoe elke provincie sporen draagt van die wereldwijde uitwisseling en van het Nederlandse slavernijverleden.

De slavernijgeschiedenis wordt zichtbaar gemaakt via het werk van de negentiende-eeuwse kunstenaar Berthe Hoola van Nooten, die botanische tekeningen maakte van planten in de koloniale plantentuin van Bogor (het vroegere Buitenzorg) op Java, Indonesië.

Haar gedetailleerde illustraties tonen tropische gewassen zoals suikerriet, cacao en koffie – planten die een directe relatie hebben met de koloniale handel en de slavernij-economie. Deze gewassen werden door Europese kolonisten, onder meer de VOC, over de wereld verspreid en verbouwd op plantages waar dwangarbeid en slavernij een grote rol speelden.

Via Hoola van Nootens verfijnde tekeningen kunnen we dit verleden op een esthetische en toegankelijke manier verkennen, zonder de historische context uit het oog te verliezen. Haar werk maakt het mogelijk om de zwarte én de groene kant van de Gouden Eeuw tegelijk te tonen: de schoonheid van de natuur en de kunst, naast de geschiedenis van uitbuiting die eraan verbonden was.

De Biografie vormt de achtergrond van lezingen die ik op verschillende locaties geef (zie de agenda). 

Daarnaast willen we de Biografie op meerdere plekken tentoonstellen, zoals in de Bibliotheek Neude en op landgoederen.
Hierover zijn gesprekken gaande met diverse organisaties. 

In 2030 komen alle biografieën samen in een grote overzichtsexpositie.