BOTANISCHE BIOGRAFIE VAN NEDERLAND
Planten vertellen het levensverhaal van Nederland
van 1595 tot nu
VOC- en WIC-tijd (17e en 18e eeuw) en de
daaropvolgende koloniale periode (19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw).
---------VISIE---------
Planten vertellen het levensverhaal van Nederland
Planten hebben Nederland gevormd. Ze vormden de basis voor voedsel, medicijnen, kleurstoffen, specerijen, handel, wetenschap, kunst, buitenplaatsen, botanische tuinen en daarmee een belangrijk bijdrage aan onze cultuur en welvaart. Achter iedere plant schuilt een verhaal over mensen en de wereldwijde uitwisseling van kennis.
Met de Botanische Biografie van Nederland brengen we deze verhalen opnieuw samen. Niet als een traditionele geschiedenis, maar als een levend verhaal waarin planten de hoofdrol spelen.
De Botanische Biografie is een artistieke onderzoeks- en participatiemethode die historisch botanisch erfgoed vertaalt naar een hedendaagse, immersieve beleving. Door onderzoek, kunst en participatie te verbinden, komt het oorspronkelijke botanische boek opnieuw tot leven
Missie
De Botanische Biografie van Nederland wil opnieuw bewustzijn creëren over de fundamentele invloed van planten op onze geschiedenis, samenleving, economie, cultuur, landschap en identiteit.
Tegelijkertijd onderzoeken we de rol van lokale plantenkennis bij het ontdekken, gebruiken, verbeelden en verspreiden van planten. Daarmee krijgen inheemse gemeenschappen, tot slaaf gemaakte mensen en andere lokale kennisdragers opnieuw een plaats in het verhaal.
Visie
De Botanische Biografie nodigt uit om vanuit planten opnieuw te kijken naar onze geschiedenis en gedeelde culturele samenleving.
Botanisch erfgoed wordt niet alleen bewaard of getoond, maar opnieuw onderzocht, geïnterpreteerd en beleefbaar gemaakt. Historische bronnen worden verbonden met hedendaagse kunst, lokale gemeenschappen, biodiversiteit en actuele maatschappelijke vragen.
Zo ontstaat een meerstemmige geschiedenis waarin planten niet aan de zijlijn staan, maar de hoofdrol spelen.
#1. Waarom een Botanische Biografie?
Nederland kent een rijke geschiedenis van steden, buitenplaatsen, kunst, wetenschap en handel. Minder zichtbaar is dat planten daarin een fundamentele rol hebben gespeeld. Ze leverden voedsel, medicijnen, kleurstoffen, specerijen en handelsgewassen en vormden de basis voor internationale handelsnetwerken, wetenschappelijk onderzoek en botanische collecties.
Vanaf de zestiende eeuw trokken botanici, kunstenaars, onderzoekers en verzamelaars de wereld over op zoek naar planten. Zij legden deze vast in tekeningen, schilderijen, herbaria en boeken. Achter deze collecties gaan verhalen schuil over nieuwsgierigheid, samenwerking en kennisuitwisseling, maar ook over kolonialisme, slavernij, contractarbeid en ongelijke machtsverhoudingen.
Een belangrijk deel van de Nederlandse welvaart, steden, buitenplaatsen en het culturele erfgoed ontstond dankzij de handel van de VOC en WIC in plantaardige producten zoals suiker, koffie, cacao, katoen, tabak, thee, indigo en specerijen. De economische opbrengsten van plantages en handel werden in Nederland zichtbaar in huizen, buitenplaatsen, tuinen, collecties en wetenschappelijke instellingen.
Veel botanisch erfgoed is bewaard gebleven in musea, bibliotheken, archieven, herbaria en botanische tuinen. De samenhang tussen deze collecties is echter grotendeels uit beeld verdwenen. Daardoor is ook het besef vervaagd dat planten niet alleen onderwerp waren van wetenschappelijk onderzoek, maar mede de geschiedenis van Nederland hebben gevormd.
De Botanische Biografie van Nederland brengt deze verspreide verhalen opnieuw samen. Door botanisch erfgoed, historisch onderzoek, hedendaagse kunst en participatie te verbinden, ontstaat een nieuwe manier om naar onze geschiedenis te kijken: vanuit verschillende perspectieven en met bijzondere aandacht voor lokale plantenkennis die lange tijd onderbelicht is gebleven.
Zo ontstaat een levende biografie waarin planten de hoofdrol spelen en waarin verleden en heden met elkaar worden verbonden.
# 2. Wat is een Botanische Biografie?
Een Botanische Biografie beschrijft en verbeeldt de geschiedenis van een provincie alsof het een levend wezen is, met planten als hoofdpersoon.
Iedere provincie bezit een eigen botanisch levensverhaal. Door botanisch erfgoed, historisch onderzoek, landschappen en hedendaagse kunst met elkaar te verbinden, ontstaat een nieuwe manier om naar de geschiedenis van een provincie te kijken.
De Botanische Biografie vertelt het levensverhaal van een provincie vanuit
drie samenhangende perspectieven. Samen vormen zij één botanisch levensverhaal.
Daarbij onderzoeken we de vraag:
welke rol speelde lokale plantenkennis van inheemse gemeenschappen, tot slaaf gemaakte
mensen en andere lokale kennisdragers bij de manier waarop planten werden ontdekt, gebruikt, verbeeld
en verspreid tijdens de VOC/WIC-periode en de daaropvolgende koloniale tijd?
# Perspectief 1
Getekende en gedroogde planten
Welke rol speelde lokale plantenkennis bij het ontdekken, beschrijven en vastleggen van planten?
# Perspectief 2
Gewassen
Welke rol speelde lokale plantenkennis bij de economische toepassing en wereldwijde verspreiding van gewassen?
# Perspectief 3
Levende planten
Welke rol speelde lokale plantenkennis bij de introductie, acclimatisatie en verspreiding van tuin- en kamerplanten in Nederland?
# 3. De Botanische Biografie Methode
De Botanische Biografie is meer dan een historisch onderzoek of een kunstproject. Het is een artistieke onderzoeks- en participatiemethode die botanisch erfgoed, geschiedenis, wetenschap, kunst en ontmoeting met elkaar verbindt.
Historische bronnen vormen het vertrekpunt, maar niet het eindpunt. Door archiefonderzoek te combineren met hedendaagse kunst en participatie ontstaat ruimte voor nieuwe perspectieven en verhalen die lange tijd onderbelicht zijn gebleven. Iedere stap voegt een nieuwe laag van betekenis toe en brengt het verleden dichter bij het heden.
De methode is ontwikkeld om botanisch erfgoed niet alleen zichtbaar te maken, maar ook opnieuw betekenis te geven. Inwoners worden uitgenodigd om mee te onderzoeken, mee te maken en mee te vertellen. Zo ontstaat een levende Botanische Biografie die blijft groeien door nieuwe inzichten, ontmoetingen en verhalen.
De Botanische Biografie Methode bestaat uit een aantal opeenvolgende lagen. Iedere laag voegt een nieuwe dimensie toe. Samen vormen zij een artistiek onderzoeksproces waarin verleden, heden en verschillende perspectieven met elkaar worden verbonden.
Klik op de tabbladen voor meer informatie per laag >
Laag #1
Laag #2
Laag #3
Laag 1 – Vertrekpunt: Botanisch erfgoed
Iedere Botanische Biografie begint met een historisch botanisch werk dat verbonden is met de gekozen provincie. Dat kan een boek, herbarium, verzameling, serie tekeningen of een andere botanische erfgoedcollectie zijn.
Dit botanisch erfgoed vormt het vertrekpunt voor de Botanische Biografie en inspireert tot nieuw onderzoek, ontmoeting en hedendaagse verbeelding.
Doel
Het oorspronkelijke botanische erfgoed opnieuw zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar maken.
Laag 2 – Onderzoek
Vanuit het historische botanische werk start een verdiepend onderzoek naar de planten, de mensen, de plaatsen en de gebeurtenissen die met elkaar verbonden zijn.
Het onderzoek vormt de inhoudelijke basis van de Botanische Biografie en levert nieuwe inzichten op die de historische verhalen verbreden en verrijken.
Doel
Nieuwe kennis ontwikkelen en bestaande verhalen verbreden.
Laag 3 – Context
Ieder botanisch werk wordt geplaatst in de historische, geografische en maatschappelijke context waarin het is ontstaan.
Door planten te verbinden met hun land van oorsprong, de tijd waarin zij werden vastgelegd en de mensen die daarbij betrokken waren, ontstaat een completer beeld van de geschiedenis achter het botanisch erfgoed.
Doel
Het botanisch erfgoed plaatsen in de historische, geografische en maatschappelijke context waarin het is ontstaan.
Laag #4
Laag #5
Laag #6
Laag 4 – Artistieke vertaling
Het historisch botanisch erfgoed en de onderzoeksresultaten worden vertaald naar een hedendaags artistiek concept. Niet het reproduceren van het verleden staat centraal, maar het creëren van een nieuwe verbeelding die recht doet aan zowel de schoonheid als de historische context.
De artistieke vertaling vormt de brug tussen onderzoek en participatie en maakt het botanisch erfgoed opnieuw beleefbaar voor een breed publiek.
Doel
Het historische botanische erfgoed vertalen naar een hedendaagse artistieke verbeelding.
Laag 5 – Samen maken
Onder begeleiding van een lokale kunstenaar werken inwoners gezamenlijk aan een hedendaagse verbeelding van het historische botanische erfgoed. De oorspronkelijke afbeeldingen worden opnieuw verbeeld met hedendaagse technieken, zoals pentekening, borduurwerk, papercut of andere ambachtelijke technieken.
Bij voorkeur nemen mensen deel met verschillende culturele achtergronden, waaronder mensen met een band met het land waar het oorspronkelijke botanische werk is ontstaan. Zo ontstaat ruimte voor nieuwe ontmoetingen, gesprekken en perspectieven.
Doel
Samen met inwoners een hedendaagse verbeelding van het botanisch erfgoed creëren.
Laag 6 – Tentoonstelling
De hedendaagse verbeelding wordt geëxposeerd op een locatie die inhoudelijk verbonden is met het botanische verhaal, zoals een bibliotheek, museum, hortus, buitenplaats, landgoed of andere erfgoedlocatie.
De tentoonstelling nodigt bezoekers uit om het botanisch erfgoed vanuit nieuwe perspectieven te ontdekken en vormt het vertrekpunt voor de volgende laag van de Botanische Biografie.
Doel
Het botanisch erfgoed en de hedendaagse verbeelding samenbrengen in een betekenisvolle ontmoeting met het publiek.
Laag #7
Laag #8
Laag #9
Laag 7 – Multimediale vertelling
De inzichten en resultaten uit de voorgaande lagen worden samengebracht in één multimediale vertelling. Historisch botanisch erfgoed, onderzoek, context, hedendaagse verbeelding, participatie en de tentoonstelling vormen samen één samenhangend verhaal.
De multimediale vertelling brengt de Botanische Biografie tot leven en vormt de brug naar de immersieve beleving in de volgende lagen.
Doel
De voorgaande lagen samenbrengen in één multimediale vertelling die de Botanische Biografie tot leven brengt.
Laag 8 – Projectie
De multimediale vertelling wordt geprojecteerd op de hedendaagse kunstwerken. Door beeld, licht en beweging komt het historische verhaal tot leven en ontstaat een nieuwe artistieke laag waarin botanisch erfgoed op een eigentijdse manier wordt beleefd.
De projectie versterkt de beleving van de tentoonstelling en vormt de basis voor de film van het Immersieve Boek.
Doel
Het historische verhaal tot leven brengen door de multimediale vertelling te verbinden met de hedendaagse kunstwerken en zo een immersieve beleving te creëren.
Laag 9 – Het Immersieve Boek
De resultaten van de voorgaande lagen komen samen in het Immersieve Boek. Botanisch erfgoed, onderzoek, context, hedendaagse verbeelding, participatie, tentoonstelling, multimediale vertelling en projectie vormen samen één immersieve ervaring.
Door middel van projection mapping wordt de multimediale vertelling geprojecteerd op een monumentaal sculptuur in de vorm van een groot opengeslagen boek. Zo komt het historische botanische boek waarmee de Botanische Biografie begon opnieuw tot leven.
Doel
Het historische botanische boek uit laag 1 opnieuw tot leven brengen door de resultaten van alle voorgaande lagen samen te brengen in één sculptuur, dat lijkt op een groot opengeslagen boek.
# 4. Ontwerp filosofie
De Botanische Biografie ontwikkelt een eigen vorm van authentieke immersieve storytelling, waarin historisch botanisch erfgoed, artistiek onderzoek, ambacht en digitale technologie elkaar versterken. De immersieve ervaring begint niet bij de techniek, maar bij het historische botanische boek en de mensen die het opnieuw tot leven brengen.
Lokale kunstenaars en inwoners maken samen een hedendaagse verbeelding van het historische botanische erfgoed. Deze met de hand gemaakte kunstwerken vormen de authentieke basis voor de multimediale vertelling en de immersieve projectie. Technologie is daarmee geen doel op zich, maar een middel om het verhaal te verdiepen en zichtbaar te maken.
Juist in een tijd waarin kunstmatige intelligentie (AI) steeds meer beelden genereert, groeit de behoefte aan authenticiteit, vakmanschap en tastbaarheid.
De Botanische Biografie verbindt daarom ambacht en technologie in één samenhangende ervaring, waarin het historische botanische boek opnieuw tot leven komt.
# 5. Resultaat
Provinciale Botanische Biografie
Iedere Botanische Biografie resulteert in een samenhangende presentatie waarin historisch botanisch erfgoed, hedendaagse kunst en immersieve storytelling samenkomen. Centraal staat een monumentaal sculptuur in de vorm van een groot opengeslagen boek, waarop de Botanische Biografie door middel van projection mapping tot leven komt. Daaromheen worden de hedendaagse verbeeldingen geëxposeerd die door deelnemers onder begeleiding van een lokale kunstenaar zijn gemaakt. Waar mogelijk wordt ook het oorspronkelijke historische botanische boek of een representatie daarvan onderdeel van de presentatie. Na de première reist de Botanische Biografie langs bibliotheken, hortussen, botanische tuinen, open tuinen, provinciehuizen, musea, erfgoedlocaties, kastelen en buitenplaatsen.
Botanische Biografie van Nederland
De twaalf provinciale Botanische Biografieën vormen samen de Botanische Biografie van Nederland. Het uiteindelijke doel is een nationale overzichtstentoonstelling waarin twaalf monumentale opengeslagen boeken gezamenlijk het botanische verhaal van Nederland vertellen. Iedere provincie heeft een eigen immersieve vertelling, gebaseerd op haar botanisch erfgoed, geschiedenis en identiteit. Samen laten de twaalf Botanische Biografieën zien hoe planten het levensverhaal van Nederland vertellen vanuit twaalf provinciale perspectieven.
# 6. Platform
Na gebleken succes kunnen bibliotheken, hortussen, musea en andere erfgoedlocaties één of meerdere monumentale boeksculpturen opnemen in hun eigen programmering.
De multimediale vertellingen zijn modulair opgebouwd en kunnen eenvoudig tussen locaties worden uitgewisseld. Een bibliotheek, hortus of museum kan daardoor niet alleen de eigen provinciale Botanische Biografie presenteren, maar ook die van andere provincies.
Zij krijgen toegang tot een collectie van twaalf provinciale verhalen, waardoor de programmering regelmatig kan worden vernieuwd en bezoekers steeds nieuwe Botanische Biografieën kunnen ontdekken.
Zo groeit stap voor stap een landelijk platform waarin botanisch erfgoed opnieuw zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk wordt. Een platform waarin locaties samenwerken, kennis delen en gezamenlijk het botanische verhaal van Nederland vertellen.
We bouwen aan een landelijk netwerk waarin botanisch erfgoed opnieuw zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk wordt.
# 7. Toekomstvisie & doorontwikkeling
De Botanische Biografie biedt ruimte voor lokale invulling en doorontwikkeling. Iedere locatie kan, passend bij haar eigen publiek en expertise, bezoekers uitnodigen om verhalen, herinneringen en nieuwe perspectieven toe te voegen. Dit kan variëren van gesprekken, lezingen en creatieve workshops tot digitale toepassingen. Zo groeit iedere Botanische Biografie mee met de plek waar zij wordt getoond.
We bouwen aan een landelijk netwerk waarin botanisch erfgoed opnieuw zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk wordt.
De Botanische Biografie van Nederland verbindt botanisch erfgoed, kunst en geschiedenis in een landelijk netwerk van fysieke en digitale ontmoetingsplaatsen. Iedere provincie voegt een nieuw hoofdstuk toe aan dit gezamenlijke verhaal. Tegelijkertijd biedt iedere locatie ruimte voor een eigen invulling en nieuwe ontmoetingen. Zo ontstaat een netwerk dat kan blijven groeien, gedragen door kunstenaars, onderzoekers, erfgoedinstellingen én het publiek.